Maak het niet te bont

Soms komen je persoonlijke waarden en normen niet overeen met die van je werkgever. Zo is er de laatste tijd veel ophef geweest over gemoedsbezwaarde gemeenteambtenaren die geen homostellen willen trouwen. Wat doe je zelf als je werk moet doen waar je persoonlijke bezwaren tegen hebt?

Casus

Je werkt al jaren met veel plezier bij een kledingwinkel als bedrijfsleider. Ook dit jaar doe je samen met de eigenaar, Joke, de bestellingen voor het nieuwe seizoen. Je hebt daar al weken zin in, het is erg leuk om te zien wat er allemaal te koop is en te bepalen wat er de komende maanden in de winkel komt te hangen. Maar dan zegt Joke iets waar je van schrikt. Ze wil het komende seizoen bontjassen in de collectie opnemen. “Bont is weer helemaal terug!”. Zelf ben je al jaren overtuigd vegetariër en vrijwilliger voor het Wereld Natuur Fonds. Het gebruiken van bont vind je wreed en onnodig, en je zou zelf nooit een bontjas kopen. Je zegt tegen Joke dat je dit een heel slecht plan vindt, en legt uitgebreid uit wat je voor problemen hebt met het verkopen van bont. Maar Joke is niet te vermurwen; Bont is weer helemaal in, dus om de trends te volgen is het noodzakelijk om een paar bontjassen te verkopen. De klanten willen dat nou eenmaal.

Kan je die jassen dan wel aanprijzen aan klanten? Gaat je werk hier voor je persoonlijke bezwaren of kan je weigeren de bontjassen in de collectie op te nemen?

Wat denk je zelf?

Wat is je eigen mening? En zou je een bepaalde ethische invalshoek kunnen gebruiken om over bovenstaand dilemma de knoop door te hakken? Kijk vervolgens hieronder naar de uitgewerkte feedback.

Feedback

Als al je pogingen om Joke te overtuigen geen succes hebben, heb je nog twee keuzes: Werken in een winkel waar een product wordt verkocht dat je ethisch niet aanvaardbaar vindt, of de conclusie trekken dat je hier niet meer kan werken. Dit zijn allebei keuzes die een inbreuk maken op je persoonlijke levenssfeer: Je gaat tegen je eigen principes in of bent je baan kwijt.

Je persoonlijke ethiek en je professionele ethiek zijn hier met elkaar in conflict. Vanuit een strikt professioneel en commercieel aspect verkoop je wat de klant wil, mits dit binnen de wet mogelijk is en je er geen anderen mee schaadt. In deze situatie schaad je geen andere mensen, maar wel dieren. Dit is in strijd met jouw persoonlijke normen-en-waardenstelsel. Als het je eigen winkel was, had je natuurlijk geen bont verkocht. Voor jou is het een vorm van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen om dit niet te doen. Maar nu licht die beslissing niet bij jou, maar bij de eigenaar.

Mag Joke dit eigenlijk wel doen? Jou dwingen tegen je persoonlijke principes in te gaan? Er is jurisprudentie over werkweigering vanwege gewetensbezwaren, maar daaruit is nog geen eenduidig principe naar voren gekomen. Het ligt aan de specifieke situatie of de werknemer of de werkgever hierin gelijk krijgt. Daarnaast is het maar de vraag of je een rechtszaak wilt beginnen tegen een werkgever die verder altijd goed voor je is geweest. Je zult dus zelf moeten uitmaken of je meer waarde hecht aan je persoonlijke of aan je professionele ethiek. Wat vind je op de lange termijn het belangrijkst?

Wat je uiteindelijk doet ligt aan welke normen en waarden voor jou het sterkst wegen. Is dat het goed uitvoeren van je werk? Of het principe dat je dieren geen kwaad doet? Bespreek, los van je keuze, in ieder geval je motieven met Joke. Zij weet dan in ieder geval wat jouw problemen zijn met het verkopen van bont. En als je wel in de winkel blijft werken, kun je in ieder geval aan de klanten vertellen dat het om echt bont gaat, zodat de jassen niet worden gekocht door mensen die in de overtuiging zijn dat het om nepbont gaat.